Wraz z renesansem odtwarzania muzyki z czarnej płyty rośnie ilość użytkowników pragnących wykorzystać gramofon w swoim systemie audio. Część z nich to osoby pamiętające go z czasów jego świetności, część to nowi miłośnicy dobrego brzmienia. Część z nich nie posiada wiedzy niezbędnej do właściwego wykorzystania potencjału drzemiącego w tym urządzeniu. Tym tekstem, w dużym skrócie i uproszczeniu, postaram się w przystępny sposób przedstawić podstawowe zasady związane z jego instalacją w systemie audio tak, by ułatwić praktyczne ich zastosowanie.

Gramofon z racji swej konstrukcji, jak i sposobu odtwarzania dźwięku, nie jest typowym przedstawicielem dominujących obecnie na rynku urządzeń typu "włącz i korzystaj", przez co jego obsługa wymaga trochę innego podejścia. Decydując się na zakup pierwszego gramofonu należy odpowiedzieć sobie na dwa podstawowe pytania: 

  • Gdzie go ustawimy - musimy mieć do niego swobodny dostęp, powinien stanąć na stabilnej i dobrze wypoziomowanej podstawie. Dobrze jeśli nie będzie stał w bezpośrednim sąsiedztwie źródeł ciepła takich jak kaloryfer czy kominek. Ważne żeby nie stał zbyt blisko kolumn głośnikowych czy innych urządzeń elektronicznych.
  • Czy posiadamy dedykowany do współpracy z gramofonem specjalny przedwzmacniacz nazywany potocznie gramofonowym. Może on stanowić integralną część jakiegoś urządzenia audio (wzmacniacz, amplituner, itp.), może też występować jako osobne urządzenie. Może być również wbudowany bezpośrednio w gramofon. 

Jeśli wiemy już, gdzie go ustawimy oraz do czego podłączymy, możemy przejść do kolejnego etapu - wyboru konkretnego sprzętu. W przypadku nowego gramofonu na rynku dostępnych jest wiele przeróżnych modeli występujących w rozmaitych konfiguracjach, których opis przekracza ramy tego poradnika. Można wybierać spośród przeróżnych typów wkładek, ramion, przedwzmacniaczy. Jednak w tym tekście skupię się na podstawowej wersji umożliwiającej pracę praktycznie po wyjęciu z pudełka, czyli spełniającej poniekąd zasadę "włącz i korzystaj". Taki gramofon jest fabrycznie wyposażony we wszystkie elementy niezbędne do jego prawidłowej pracy, nam pozostaje jedynie umieścić go na przeznaczonym miejscu i podłączyć do reszty urządzeń. Kompletny, przygotowany do pracy gramofon składa się z trzech zasadniczych elementów: wkładki (potocznie nazywanej igłą gramofonową), ramienia

 oraz obudowy z talerzem i silnikiem. Jeśli dysponujemy już wspomnianym powyżej przedwzmacniaczem, logicznym wyborem będzie gramofon pozbawiony tego modułu - z reguły te modele są tańsze. Jeśli jednak nie mamy dedykowanego przedwzmacniacza, to albo kupujemy go jako osobne urządzenie, albo wybieramy gramofon z wbudowanym modułem. Należy zapamiętać, że bez dedykowanego przedwzmacniacza nie będziemy w stanie poprawnie odsłuchać muzyki zapisanej na płycie winylowej !

 

Na ilustracji przedstawiłem możliwe sposoby podłączenia gramofonu w naszym systemie audio. 

 

 

 

Szczegółowy opis instalacji oraz połączenia konkretnego modelu powinien się znajdować w dołączonej do niego instrukcji obsługi, nie zapominajmy dokładnie się z nią zapoznać. Postępując zgodnie z zamieszczonymi w niej wskazówkami mamy gwarancję poprawnej instalacji. Jeśli nie posiadamy instrukcji, na przykład instalujemy używany gramofon, który dobrych kilka lat spędził na strychu, wystarczy przestrzegać kilku prostych zasad opisanych powyżej, a cały proces odbędzie się bezproblemowo. Oczywiście w przypadku używanego gramofonu musimy się upewnić, że wszystkie jego elementy są w pełni sprawne i gotowe do użytku. Samodzielna ocena ich jakości może stanowić dla początkującego użytkownika pewien problem, osobiście polecam konsultację z kimś doświadczonym w tej materii.

 

Korzystając z gramofonu warto pamiętać o kilku zasadach: 

  • Pamiętajmy, że gramofon nie lubi kurzu.
  • Pomimo dużych gabarytów jest urządzeniem dość delikatnym, szczególnie w okolicach ramienia i zamontowanej na nim wkładki z igłą.
  • Dźwięk z gramofonu podłączonego do wzmacniacza bywa z reguły odtwarzany trochę ciszej niż z innych źródeł sygnału (odtwarzacz CD, DVD, radio). Jest to normalna cecha podstawowych modeli, uzależniona od jakości zastosowanego przedwzmacniacza gramofonowego.
  • W gramofonie najszybciej zużywają się dwa elementy: pasek napędowy oraz igła. Jako, że większość współcześnie produkowanych gramofonów nie posiada żadnej automatyki, warto więc po zakończeniu odtwarzania unieść ramię z igłą ponad powierzchnię płyty i zaparkować je w pozycji spoczynkowej. Aby przedłużyć żywotność paska starajmy się nie dotykać go palcami.
  • Czyszcząc obudowę gramofonu szczególnie w okolicach ramienia upewnijmy się, że na wkładkę (igłę) jest zamocowana osłonka zabezpieczająca ją przed uszkodzeniem. Przypadkowe zahaczenie szmatką o wystającą igłę jest najczęstszym powodem jej zniszczenia.

 

I na koniec dobra rada: nie spieszmy się podczas obsługi i odsłuchu. Pośpiech nie jest wskazany przy korzystaniu z gramofonu, on lubi spokój, wręcz celebrację całego procesu. Odwdzięczy się nam pięknym dźwiękiem, którego nie usłyszymy z innego źródła.